حسنعلى خان افشار

29

سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )

- ظهور قرة العين در قزوين . - شورش ملا محمد على زنجانى در زنجان . - شورش ملاحسين بشرويه در خراسان و مازندران . لرستان در روزگار شاه مرد بام زاگرس آشيان مردمى است كه از روزگاران باستان تا زمان ما همچون پاسداران راستين فرهنگ كهن ايران زمين در آنجا زيسته‌اند . امروزه اين مردم را به نام قوم لر مىشناسيم . رودخانهء خروشان دز سرزمين آنان را به دو بخش تقسيم مىكند : لرستان ، سرزمين لر كوچك ، چهارمحال بختيارى ، كهگيلويه بويراحمد و ممسنى ، سرزمين لر بزرگ . ديوارهء كور ( كبير كوه ) سرزمين لر كوچك را نيز به دو بخش پيشكوه و پشتكوه تقسيم كرده است كه لرستان كنونى تنها بخش پيشكوه آن است . برپايهء دانش زمين‌شناسى وجود چين‌خوردگىهاى منظم و موازى زاگرس ، كه در اين منطقه فشردگى آنها افزون‌تر مىگردد ، از لرستان سرزمينى كوهستانى با رشته‌كوه‌هاى موازى پديد آورده است كه تنها در فاصله ميان رشته‌كوه‌هاى آن دره‌ها و دشت‌هاى باريكى به چشم مىخورند كه پهناى گسترده‌ترين آنها ، همچون دشت سيلاخور در حوالى شهر بروجرد ، به ندرت از بيست كيلومتر مىگذرد . اين ويژگى طبيعى به گونه‌اى اجتناب‌ناپذير بر روى جنبه‌هاى گوناگون زندگى اجتماعى ساكنان اين ديار تأثير گذاشته است و اكنون در پيش‌روى ما چون عاملى مؤثر در پژوهش رويدادهاى تاريخى مربوط به آنها رخ مىنماياند و به راستى كه بىتوجهى بدان درك تاريخ‌شان را دشوار مىسازد . بس روشن است كه چنين سرزمين بلندى ، با توجه به شرايط آب و هوايى آن ، زمينهء زندگى دامپرورى را به خوبى فراهم‌آورده‌است ، به گونه‌اى كه دامپرورى بنياد زندگى اين مردم قرار گرفته است . جستجوى چراگاه‌هاى نو ، دست يافتن و پاسدارى از آنها تا پاى جان ، . . . بنياد اين شيوه از زندگى است كه پىآمدهاى ويژهء خود را به دنبال دارد . مجموع اين پىآمدها رويدادهاى تاريخى يا مادهء تاريخ را براى ما مىسازند . افزون بر كوه‌نشينان دامپرور ، درون دشت‌ها و دره‌ها مردمى يك جانشين ، با